Enkele feiten en achtergronden bij het werk van beeldend kunstenaar Paul Balk door Mieke de Pol ( Filosofe )

Paul balk ( 1957) besloot op 18-jarige leeftijd te kiezen voor de beeldende kunst.
Na zijn eindexamen vwo in 1978 begon hij een galerie in utrecht waar hij voornamelijk fotografisch werk (van o.a. Jean de Ruyter) exposeerde.

Tot 1984 kwam hijzelf naar buiten met experimentele performances.
Over één van deze cross-over projecten "Kamikaze” (waarvoor hij een subsidie kreeg van de gemeente Utrecht) merkte Thea Figee (kunstrecensente van het Utrechts Nieuwsblad) op : “De elementen van de performance “Kamikaze” : geluid beeld en theater zijn elk op autonome wijze benadert maar leveren bij elkaar een gesammtkunstwerk op dat de toeschouwer achterlaat met een verontrust gemoed. Jeugdig bravour en poetische abstractie worden hier nu eens gecombineerd tot een autonoom kunstwerk waarin niet de persoonlijke psyche van de kunstenaar centraal staat maar waardoor een fundamentele vraag overblijft die het best te verwoorden valt met een titel van een van de gedichten van Baudelaire : “de bloemen van het kwaad” ”.
Balk zelf hierover destijds:“De ervaring van het zien van de performance is als volgt te omschrijven: Gefixeerd in je alledaagsheid en wandelend naar de supermarkt voor het avondeten botsen met grote snelheid en kracht recht voor je ogen een fietser en een auto op elkaar. De shock van de gebeurtenis verandert je wandeling van een triviaal tijdsfragment in een belangwekkende overdenking over de waarde van je leven. De maaltijd zal er anders door smaken.”

Van 1984 tot 1990 studeerde hij achtereenvolgens aan de Vrije Academie voor beeldende kunsten in Den Haag, de Academie voor beeldende kunsten in Arnhem(autonome studierichting), en aan de Universiteit van Utrecht (Kunstgeschiedenis).

Van 1991 tot 2000 combineerde hij zijn werk als beeldend kunstenaar met werkzaamheden voor zijn eenmansbedrijf “ALLA PRIMA”.
Hij ontwikkelde hiervoor beeldende kunstprojecten voor het basis en voortgezet onderwijs. 9 van de tien onderwijsprojecten deed hij samen met Greet Nelissen, vakleerkracht beeldende vorming.
Eén van deze onderwijsprojecten was de productie van de film “Utrechtse verf met mes en kwast” waarin naast Balk o.a. de Utrechtse kunstenaars Peter Fengler, Jan van Asbeck en Frans Franciscus een rol speelden.
Zijn autonome werk presenteerde hij in deze periode in de vorm van installaties, constellaties, performances, en exposities van schilderijen.
Van één van de constellaties uit deze periode ( “ Het spinsel van een metromonnik”),die hij maakte op uitnodiging van het Utrechts kunstenaarsinitiatief AFRONT werd een televisiereportage gemaakt door Utrechtse regisseur Claas Hille .
Een deel van het commentaar bij de beelden: “.......de constellatie “Het spinsel van een metromonnik” van Paul Balk voert de toeschouwer mee op een reis langs drie kamers. De eerste kamer schept een verstold beeld van een explosie door de oude intens rode muren met talloze gaten waarin spietjes zijn gestoken die door een geraffineerde belichting lange driehoekige schaduwen op de muren werpen. In het exacte centrum van de kamer zweeft een zwarte doos doorboord met vier speren die door plafond en vloer overeind worden gehouden. Als toeschouwer verwonder je je dat je zelf niet gewond bent geraakt en dringt zich de vraag op wat de black box je vertellen kan over het waarom van deze explosie.......”
Balk over deze constellatie :
“Alle drie de kamers waren mijn beeldende invulling van een ervaring die ik had toen ik op een bankje in een roestbruin metrostation van Parijs zat te wachten.
Op het tegenover mij gelegen perron zat (recht tegenover mij) een man van laat ik zeggen 45 jaar. Hij droeg smetteloos witte kleding, broek en hemd, die schril afstak tegen zijn bruine verweerde gelaat, zijn verwilderde oogopslag, zijn vuile handen en vuile blote voeten.
Mijn blik fixeerde zich op hem. Met grote snelheid sneed er plots een niet stoppende metrotrein door mijn blikveld : na het passeren van de trein (enkele seconden) was de man verdwenen, opgelost.
De uitgangen van zijn perron leken te ver verwijdert van zijn zitplaats om het mogelijk te maken zo snel te verdwijnen.
Deze gebeurtenis liet mij achter met drie vragen: zat hij er werkelijk ; wie was hij en waar was hij gebleven.
Deze vragen heb ik als aanleiding en inspiratie gebruikt voor het vormgeven van deze constellatie “Het spinsel van een metromonnik.”

Medio 2000 besloot Balk zich terug te trekken in zijn atelier en zich te richten op het maken van schilderijen.
Balk over deze schilderijen:
“Het zijn ervaringsschilderijen. Ze zijn gebaseerd op het mystieke principe dat de geur van een roos, de smaak van een oester door niemand zo uit te leggen is dat iemand die nog nooit de geur van een roos en de smaak van een oester zelf heeft ervaren dit begrijpt. Elke omschrijving, poétisch danwel wetenschappelijk is ontoereikend.
Zo is het ook met deze schilderijen.
Verbale omschrijvingen of foto’s ervan zijn volslagen ontoereikend.
De doeken zijn ook gericht gemaakt met dat doel voor ogen.
Alleen de visuele ervaring bij het beschouwen van het schilderij zelf telt.
De formaten, de compositie en de kleuren, de penseelstreek en de transparantie of dekking van de verf veroorzaken een vraag naar het afwezige.
De beschouwer ondervindt een relativiteitservaring.
Het onderzoek van balk richt zich op de fundamentele aspecten van het schilderij.
Zijn werken dringen door in het fenomeen van het geschilderde platte vlak waarbij de afleiding van het literaire zoveel mogelijk wordt buitengesloten.

Met deze (ontoereikende) omschrijving en de ( ontoereikende, maar door fotografe Bea Blauwendraat vakkundig gemaakte) foto' van de schilderijen zult u het vooralsnog moeten doen.
Wij nodigen u van harte uit om de schilderijen zelf te komen ervaren in het atelier om te bepalen of u ze wilt exposeren, verhuren, kopen en/of verkopen.

Over het werk en de achtergronden bij het werk van Paul Balk verschijnt medio 2004 een bundel met afbeeldingen, gedichten, reacties en artikelen

Exposities / Performances / Constellaties

2004- voordracht en expositie 3 schilderijen ‘piazza del arte’ Oudewater

2004- voordracht en life-writing gedichten Sneaknacht Ekko Utrecht

2004- presentatie schilderijen bij Dancenight Caron

2003- expositie /Joseph-kerk Utrecht

2003- expositie / atelierroute Utrecht

2002- expositie / Residence Souveraine Soest

2002- performance ‘Goeroe’/ Socraten Oudewater

2001- performance ‘Genen’ / Socraten Utrecht

2001- performance  ‘Immanentie’/ Socraten Utrecht

1999- expositie / UW-galeria Utrecht

1999- expositie /atelierroute Utrecht

1999- expositie / ‘t Hoogt Utrecht

1998- expositie / de Grave Ateliers Utrecht

1998- expositie / Kunstmanifestatie Janskerk Utrecht

1997- expositie / De Baak Noordwijk

1995- expositie / Galerie Kiem Utrecht

1994- performance ‘Alla Prima’ / diverse locaties

1994- performance, constellatie: ‘Transpositie’ / De Grave Utrecht

1994- performance, constellatie: ‘Osmose’ / Sofie’s Palace Utrecht

1993- constellatie ‘11’ / Afront Utrecht

1993- constellatie ‘Metromonnik’ / Afront Utrecht

1992- constellatie ‘ Slagerij Kwakman’ / Afront Utrecht

1991- constellatie ‘Kamikaze’ / Vrije Galerie Utrecht


Gefixeerd in je alledaagsheid en wandelend naar de supermarkt voor het avondeten botsen met grote snelheid en kracht recht voor je ogen een fietser en een auto op elkaar.Gefixeerd in je alledaagsheid en wandelend naar de supermarkt voor het avondeten botsen met grote snelheid en kracht recht voor je ogen een fietser en een auto op elkaar.